“Iemand die gelooft dat exponentiële groei oneindig kan doorgaan in een eindige wereld is geestelijk gestoord of een econoom.”

Kenneth Boulding

Jaar:

Nieuws


Geld blijft vreemd spul

zaterdag 5 september 2015

Wat is dat toch met geld? Wat is die mysterieuze kracht waardoor het mensen zelfs in zijn meest platte en abstracte vorm – namelijk als cijfers op een beeldscherm – volledig kan beheersen. Want wie eenmaal in aanraking is gekomen met geld, die wil doorgaans meer. Geld is dus een hoogst besmettelijk goedje. Een vreemd virus met soms weerzinwekkende ziekteverschijnselen.

Jelle Brandt Corstius stuitte onlangs op een mooi voorbeeld in Moldavië. Van zichzelf al niet een bijzonder kleurrijk land, maar extra treurig omdat vrijwel de gehele bevolking uit ouderen bestaat. Alle jongeren zijn naar Italië vertrokken om daar geld te verdienen. Hetzelfde zien wij in andere ontwikkelingslanden: jonge mensen verlaten hun geboortegrond om in grote steden of verre landen geld te verdienen. Maar keren zij vervolgens terug om met het verdiende geld de eigen plek te verbeteren? Nee, ze laten aan de rand van hun geboortedorp een klein paleisje bouwen – niet om in te wonen, maar om mee te pronken naar hun buren.

Dat is wat geld doet. Blijkbaar is geld in staat om alle sociale- en culturele normen en waarden te laten verdampen. Liberalen spreken in dit verband liever over 'bevrijden' maar het effect blijft hetzelfde: onder invloed van geld komen (al dan niet traditionele) afwegingen over wat goed, nuttig of verstandig is, op losse schroeven te staan.

Dat geldt voor jongeren uit Moldavië, maar net zo goed voor steenrijke Arabieren die in Londen alle 18e en 19e-eeuwse huizen opkopen en zo de lokale woningmarkt ontwrichten. Wederom niet om in die huizen te wonen, maar louter als bling-bling pied-à-terre. Dit zijn natuurlijke extreme voorbeelden maar wie terugkijkt in zijn eigen familiegeschiedenis, zal ergens op een vergelijkbaar verhaal stuiten: ouders, grootouders, voorouders trokken van hun geboortegrond naar steden waar geld te verdienen was. En ze bleven in die steden want daar wordt men onderdeel van een ander soort samenleving waarin moraliteit niet langer vastligt in eeuwenoude tradities, maar waarin normen en waarden op een dynamische manier worden uitgedrukt – namelijk met geld. In die zin, leiden wij allemaal aan dezelfde ziekte: de geldpest.



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl