“Van de vele manieren waarop je een banksysteem zou kunnen organiseren, is die van vandaag wel de slechtste.”

Mervyn King, gov. Bank of England

Waar komt geld vandaan?

In feite kan geld kan door verschillende partijen gemaakt worden: door commerciële banken, door de overheid of door individuen. Alleen banken zijn in staat om nieuw geld in de wettelijke munteenheid te maken.

Het meeste geld wordt gemaakt door commerciële banken. Dit doen zij in elektronische vorm, door middel van fractioneel bankieren. Dit betekent dat banken meer geld uitlenen aan klanten dan het geld dat zij van klanten in bewaring hebben.

Een centrale bank stelt regels vast die bepalen hoeveel geld dat een bank niet heeft mag uitlenen per euro die een bank in bewaring heeft (zie: Wat doet een centrale bank). Anders gezegd: hoeveel geld een bank verplicht is om in reserve te houden. Deze reserve-eis hoeveelheid wordt uitgedrukt in een dekkingspercentage.

Het vereiste dekkingspercentage verschilt per land, maar ligt vaak tussen 0 en 10%. Een dekkingspercentage van 10% betekent dat een bank voor elke € 1000 die een sparende klant op een rekening zet € 900 mag uitlenen aan een andere klant. Wanneer deze lenende klant de lening van € 900 afsluit, wordt er voor hem of haar een rekening geopend waarop € 900 staat. Doordat een sparende klant € 1000 in bewaring gaf, heeft de bank de mogelijkheid gekregen een afspraak te maken met een lenende klant dat hij of zij nu € 900 krijgt en die later – met rente – moet terugbetalen. De bank heeft op deze manier € 900 'gemaakt'.

Geldcreatie

Wanneer deze nieuwe € 900 op een andere bankrekening wordt gezet, kan een bank hier weer nieuw geld mee maken. De lener van € 900 koopt bijvoorbeeld van het geld een laptop en de laptopverkoper zet deze € 900 op zijn bankrekening. De bank van de laptopverkoper moet € 90 in reserve houden en kan een nieuwe lening van € 810 uitgeven. Hiervoor worden 810 nieuwe euro’s op een bankrekening gezet. In dat geval is er in totaal dus 1000 + 900 + 810 = € 2710 terwijl er eerst maar € 1000 was. 2710 – 1000 = € 1710 is door commerciële banken gemaakt. Ook de nieuwe € 810 kan weer uitgegeven en gebruikt worden voor een nieuwe lening. Het in bewaring geven van de oorspronkelijke € 1000 biedt zo de mogelijkheid voor banken om uiteindelijke bijna € 10.000 nieuw geld te creëren. Geld in de vorm van leningen en dat dus niets anders is dan 'schuld aan de banken'.

Aardig om te weten is dat op dit moment bijna 95% van al het geld in de wereld bestaat uit dat 'schuldgeld'. Oftewel: bijna al het geld vertegenwoordigt geen waarde uit de huidige wereld, maar is een voorschot op de waarde die (hopelijk) gecreëerd gaat worden in de toekomst. Dat is wat economen bedoelen als ze zeggen dat vertrouwen de basis is van hele monetaire systeem.

 

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl