“Geef mij het recht om het geld van een land te creŽren en controleren, dan maakt het mij niet uit wie de wetten maakt.”

M.A. Rothschild

Jaar:

Nieuws


WRR Rapport over de crisis

woensdag 26 oktober 2016

De meeste economische schokken worden veroorzaakt door de toenemende instabiliteit van de financiële markten. Dat is in ieder geval een belangrijk uitgangspunt van het rapport ‘Samenleving en financiële sector in evenwicht’ dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onlangs presenteerde. Een belangrijk rapport dat dieper ingaat op de oorzaken van de recente crisis.

De cruciale rol die de banken in de crisis hebben gespeeld, is inmiddels aardig in kaart gebracht. Volgens commissievoorzitter Arnoud Boot zijn hogere buffers, strengere regels en strikt toezicht daarom allemaal nodig. Maar net zo belangrijk is volgens Boot, dat wij de samenleving minder afhankelijk maken van de financiële markten. Die markten zijn immers per definitie instabiel want daar worden de prijzen per nanoseconde vastgesteld en kunnen dus ook per nanoseconde dramatisch stijgen of dalen. Daarbij zijn die markten altijd gericht op de korte termijn. Een samenleving heeft echter rekening te houden met de lange termijn: spaargeld, pensioenen, woningmarkt, leefmilieu – allemaal beleidszaken die over decennia gaan. En daar gaat volgens Boot c.s. veel mis.

Door bepaalde politieke keuzes worden burgers namelijk afhankelijk gemaakt van de financiële markten. Bekendste voorbeeld is natuurlijk de hypotheekrenteaftrek. Het beleid dat bedoeld was om burgers te stimuleren zelf verantwoordelijkheid te nemen over de eigen woonsituatie, leidde immers tot een absurde markt met aflossingsvrije hypotheken tot 125% van de woningwaarde. In plaats van dat burgers zelfstandiger worden, worden ze juist afhankelijker – in dit geval van banken die als ondernemingen risico's nemen en soms met z'n allen recht op een afgrond afkoersen. Om al die afhankelijke burgers te beschermen, moesten die banken vervolgens met gemeenschapsgeld worden gered. Zo wordt het kortetermijndenken van politici, die uit vrees voor stemmenverlies de hypotheekrente niet durven af te schaffen, uiteindelijk heel duur betaald.

En zo zijn er meer terreinen aan te wijzen waar de samenleving afhankelijk wordt gemaakt van de financiële markten. Het advies van de WRR is om ons veel meer bewust te zijn van dit soort effecten. Onze grotere afhankelijkheid van de financiële markten leidt bij een crisis tot heviger gevolgen voor de samenleving – dat is de les van de kredietcrisis van 2008. Of onze politici deze les ook ter harte nemen, valt natuurlijk nog wel te bezien. Wellicht een aandachtpuntje bij het doorlezen van de partijprogramma's voor de komende verkiezingen...

De samenvatting en het volledige rapport zijn te downloaden van de website van de WRR.
En op de website van BNR is een kort interview met Arnoud Boot te beluisteren.



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl