“Ons banksysteem is bij toeval ontstaan; en wanneer er iets toevalligs gebeurt, wordt het een religie.”

Walter Wriston

Nieuwsbrieven

Nieuwsbrief 15 April 2014 - 15 april 2014

KRB sluit hoofdkantoor...

Locatie EindhovenI.v.m. de herinrichting van het Stationsplein in Eindhoven heeft de gemeente Eindhoven ons verzocht het terrein zo spoedig mogelijk te ontruimen. Officieel liep het contract ook tot 1 April dus aan sluiting van de bank in Eindhoven valt helaas niet te ontkomen.

Zoals u in de voorgaande nieuwsbrieven heeft kunnen lezen, hebben wij in Eindhoven nogal wat tegenslagen gehad. Bij aanvang bleken de kosten van zowel de verhuizing als de inrichting van het terrein aanzienlijk hoger uit te vallen dan voorzien. Daarna kregen wij te maken met een defecte geldpers, gevolgd door een gebroken bovenstempel. Vervolgens namen de reparaties veel meer tijd in beslag dan gepland en met het stilvallen van de productie liepen de inkomsten ondertussen snel terug. Met alle aandacht die deze problemen eisten, was er nauwelijks energie om de locatie leven in te blazen waardoor de publieke belangstelling ook wat achterbleef. Kortom: het hoofdkantoor in Eindhoven is geen onverdeeld succes geweest.

Dit roept de vraag op of het nog wel zin heeft om ergens anders opnieuw een hoofdkantoor te beginnen. Kost het openhouden van zo'n publieke locatie niet gewoon te veel tijd, geld en energie en levert het uiteindelijk niet te weinig op? Na 2,5 jaar is het antwoord duidelijk: met de huidige beperkte middelen is het zowel fysiek als financieel gewoon niet vol te houden. Er is dus besloten voorlopig geen nieuw hoofdkantoor te openen.

Vanzelfsprekend is dat jammer want daarmee verliest de bank zijn publieke gezicht. Maar alle muntbezitters realiseren zich, dat dit project veel meer is dan een bizarre industriële kermisattractie op een marktplein. Je zou zelfs kunnen stellen dat het experiment zich eigenlijk op een heel ander podium afspeelt: op een abstracter niveau waar het denken over geld en waarde wordt vormgegeven. In die ruimte is een fysieke manifestatie van de bank helemaal niet nodig. De verspreiding en acceptatie van de reservemunt met een intrinsieke kunstwaarde – dáár gaat het om.

Dat laatste is iets waar de deelnemers aan het experiment impliciet aan meehelpen. Dat is ook de gedachte achter de coöperatie: met de aankoop van de munt neemt men actief deel aan het experiment. Vanaf het begin hebben wij immers gesteld dat dit het geen kunstproject is waar men alleen maar passief naar kan kijken. De initiatiefnemers leveren weliswaar het idee van het experiment, maar de leden vormen met elkaar de bank en het is aan hén om dit idee daadwerkelijk te realiseren. Het opheffen van het hoofdkantoor zien wij daarom vooral als een positieve ontwikkeling. Het schept immers ruimte om deze coöperatieve gedachte serieus in de praktijk te brengen.

… en opent 250 filialen.

De bestuurders van die andere coöperatieve bank hebben onlangs besloten tientallen filialen op te heffen en alle activiteiten in het hoofdkantoor in Utrecht te concentreren.  De Kunst Reserve Bank doet precies het omgekeerde: wij sluiten het hoofdkantoor en openen 250 filialen!

Filiaalmap

Alle muntbezitters/leden hebben onlangs een map ontvangen waarmee zij thuis hun eigen KRB-filiaal kunnen opzetten. De deelnemers worden zo in staat gesteld het idee van de reservemunt in eigen kring verder te verspreiden. Alle fysieke handelingen worden nog steeds door het hoofdkantoor gedaan: nieuwe munten slaan, bestellingen opnemen en verzenden, etc. De filiaalhouders hoeven alleen maar te doen wat zij toch al graag doen, namelijk vrienden en kenissen vertellen over de KRB en zo het idee van de nieuwe reservemunt verder verspreiden.

Het idee van kunstwaarde is natuurlijk precies de 'lading' die wij onze reservemunten meegeven. Het gaat hier daarom vanzelfsprekend ook om een maatregel waarmee wij een zekere quantitatieve verruiming hopen te realiseren.

Bonussen!

De leden worden dus uitgenodigd als filiaalhouder actief mee te helpen aan het realiseren van het experiment. Zij beschikkend reeds over écht geld met échte waarde en kunnen nu dus ook als echte bankiers optreden. Maar zoals wij allemaal weten, verwachten echte bankiers ook echte bonussen voor hun werkzaamheden. Die gaat de KRB dus ook uitdelen.

FiliaalkaartEn wederom draaien wij de boel maar eens om, want waar bij andere banken de bonussen worden gekort, gaan wij ze juist zeer royaal uitkeren.

Het principe is heel simpel: voor iedere munt die er via een filiaal wordt verkocht, ontvangt de filiaalhouder een bonus van 10% – uitgekeerd in euro's op uw eigen bankrekening. Indien u uw filiaal ook openstelt voor het publiek, dan wordt de bonus zelfs verhoogd tot 20%!
Deze openbare filialen worden op de website op de filiaalkaart getoond. Hierop zijn verder geen persoons- of adresgegevens zichtbaar, alleen een telefoonnummer dat geïnteresseerden dienen te bellen om een afspraak te maken voor een bezoek aan het filiaal.

Wilt u op deze wijze actief meewerken aan het project, log dan in op de website en meldt u aan als openbaar filiaal. In de filiaalmap vindt u uw persoonlijke inloggevens en een eenvoudige uitleg hoe u de bonus kunt aanvragen.

Filiaalmap aanvragen

Het is mogelijk dat u als lid/muntbezitter geen filiaalmap heeft ontvangen omdat wij geen adresgegevens van u hebben. In dat geval kunt u op de website alsnog een filiaalmap aanvragen.
Alle nieuwe leden krijgen voortaan automatisch een filiaalmap bij hun eerste bestelling.

Display Van Abbemuseum

Display Van AbbemuseumHet heeft wat moeite gekost maar sinds vorige maand staat de display van de Kunst Reserve Bank in de hal van het Van Abbemuseum. Eigenlijk is het meer een archiefkast van het hele project want in de laden worden de munten van de verschillende kunstenaars opgeborgen. Verder is een doorlopende video te zien van de documentairemakers Hens van Rooij en Marc Schaaps die het project vanaf het begin volgen.

De fraaie kast is ontworpen door de Braziliaanse ontwerper Thomaz Ribeiro Bondioli en met hulp van studenten van de DesignAcademie en de technische dienst van het Van Abbemuseum gebouwd. De technische dienst heeft het gevaarte van bijna 300 KG uiteindelijk ook de trap opgehesen...

KRB op Kunstboulevard

Tweede Paasdag staat het mobiele filiaal van de KRB opnieuw op de Kunstboulevard in Alkmaar.

Kunstboulevard Alkmaar

HAL 25 – Pettemerstraat 15 – Overstad, Alkmaar
Meer informatie: www.hal25.nl

Banken gaan luisteren naar publiek

logo NVBDe Nederlandse Vereniging van Banken heeft het publiek verzocht commentaar te leveren op hun voorstel voor een gedragscode die men de leden wil opleggen. Met een aantal strenge gedragsregels voor bankiers hoopt men het imago van de sector wat op te krikken. Heel mooi, maar dat klinkt toch een beetje als de baas van een drugskartel die ons vraagt hoe wij vinden dat hun dealers zich op straat dienen te gedragen, wie zij wel of niet mogen aanspreken en hoe opzichtig zij hun wapens mogen dragen.

Sinds mensenheugenis weten wij immers dat geld een gevaarlijke drug is: iedereen kan wel een shot gebruiken en eenmaal hooked zijn er almaar hogere doses nodig om de verslaving te onderhouden. Het zal daarom niemand verbazen dat de geldhandel is uitgegroeid tot één van de meest lucratieve bedrijfstakken ter wereld. Een sector die de slimste, handigste en meest inventieve mensen weet aan te trekken. Dat zijn geen gangsters, maar brave jongens en meisjes die hun talenten in dienst stellen van volkomen legale ondernemingen die hun geld verdienen met de verkoop van de producten waar de hele economie op draait: leningen, hypotheken, obligaties, etc. Een eerlijke, legale handel en de onzichtbare hand van de markt zorgt er uiteindelijk ook voor dat consumenten een optimale prijs/kwaliteit verhouding krijgen voor al die nuttige geldproducten.
Iedereen blij – toch?

Nou, niet helemaal. Zoals wij allemaal weten, zijn die class-A producten lang niet zo onschuldig als ze lijken. Geld is immers niet gratis, maar wordt gecreëerd in de vorm van schuld die (met rente) moet worden terugbetaald. Het risico van een niet invorderbare schuld bepaalt de kwaliteit van de producten en daar valt inmiddels wel wat op af te dingen. Want bij een hypotheek of bedrijfslening zijn de risico's misschien nog wel te overzien, maar tegenwoordig wordt er in totaal andere producten gehandeld en de praktijk laat zien dat het vaststellen van de threshold van een margin call of de reële waarde van een leveraged buyout of squared CDO, toch een stuk lastiger is. Als de boel vervolgens ook nog eens wordt versneden, herpakt en mondiaal gedistribueerd, dan lopen de bedragen (en de winstmarges) snel op, maar tegelijk worden de risico's almaar diffuser. Uiteindelijk raakt de markt overspoeld met puur gif.

Dat is de situatie waarin wij nog altijd verkeren. En dit plaatst de hedendaagse bankier voor een groot dilemma: als prudente cententeller minder risico's nemen of proberen de risico's weg te moffelen en door te schuiven naar een andere partij. Het eerste betekent minder omzet en dat kan hij zich niet veroorloven want in het geglobaliseerde playing field wordt zijn bank dan direct door zijn concurrenten opgegeten. Vandaag de dag zijn banken daarom allemaal met hetzelfde bezig: slimme nieuwe producten uitvinden, deze in verleidelijke low-risk papiertjes wikkelen en proberen aan iets minder slimme klanten te verkopen.

Het probleem van de banken is dus niet hun imago, maar de aard van hun business die mettertijd is veranderd: van eenvoudige dienstbaarheid met overzichtelijke producten en bescheiden winsten, naar een blinde strooptocht richting winstmaximalisatie.

Bank op dorpspleinDe voorgestelde gedragscode van de NVB roept het beeld op van de bankier op het dorpsplein die zijn klanten persoonlijk kent en op een verantwoorde manier financiële diensten verleent. Alle bancaire regels van de toezichthouders zijn ook nog die Dik Trom praktijk gericht. Maar zo'n bank als een soort locale nutsvoorziening bestaat allang niet meer. In Nederland hebben wij nu vier gigantische, internationaal opererende geldfabrieken en de retail afdeling van die banken is het hoekje waar de sukkels en loosers werken – het echte geld wordt tegenwoordig op hele andere plekken en met hele andere middelen gemaakt.

Want dat is het beangstigende van deze nieuwe business: het wapentuig is veranderd. Was vroeger een aantrekkelijke rente het belangrijkste wapen waarmee een bank kon schermen, tegenwoordig beschikt men op de trading floors in New York, Frankfurt, London en Amsterdam over massavernietigingswapens. En daar wordt ook lustig mee gedreigd. Zie de miljarden 'beschermingsgeld' die wij als de samenleving hebben betaald om een totale ineenstorting van de economie af te wenden.

Ik verklaarDeze afpersingspraktijk is waar de business tegenwoordig misschien niet zozeer om draait, maar waar zij wel volledig op stoelt: geen overheid die een bank ter grootte van Lehman Brothers nog duft te laten vallen. In de aldus ontstane ruimte is het voor al die slimme jongens en meisjes natuurlijk leuk gamen met de economische machinerie. En vergis u niet: in de wereld van de high finance is dat geen immorele activiteit, maar gewoon business as usual. De gedachte dat wij hen met een gedragscode of bankierseed tot verantwoordelijk gedrag jegens de samenleving kunnen bewegen, is... nou ja, misschien een beetje naïef?

Wij houden het voorlopig nog maar even bij onze eigen bankierseed. Voor slechts € 15 te bestellen via de website...

 



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl