“Lenin had zeker gelijk. Er is geen subtielere, zekerder manier om het fundament van een samenleving te ondergraven dan door ondermijning van de munteenheid.”

John Maynard Keynes

Nieuwsbrieven

Nieuwsbrief 12 januari 2014 - 12 januari 2014

Vanzelfsprekend wensen wij iedereen nog een voorspoedig 2014! Een beetje voorspoed is wat de bank ook goed kan gebruiken want de laatste tijd hebben wij een aantal forse tegenslagen te verwerken gekregen.

gebroken stempelAllereerst was er de pers die tijdens het transport naar Eindhoven schade had opgelopen en al enige tijd niet meer continu kon draaien.
Tot overmaat van ramp is, uitgerekend tijdens de drukbezochte Glow-festival, ook het nieuwe bovenstempel in tweeën gebroken. Aangezien dit het stempel is van de standaard muntzijde, konden er dus helemaal geen munten meer worden geslagen. Ondertussen naderden de feestdagen waardoor alle reparaties ook nog eens een flinke vertraging opliepen.

De verhuizing naar Eindhoven bleek uiteindelijk ook een stuk duurder uitgevallen dan aanvankelijk begroot waardoor de bank er financieel ook niet al te best voor stond. En met het stil komen te vallen van de productie, liepen de inkomsten natuurlijk rap terug. Ondertussen wilde het ook niet zo lukken met de ontwerpen van de volgende kunstenaar dus ook daar dreigde de boel te verzanden. Het troosteloze beeld van de half onttakelde geldpers was daarom een perfecte verbeelding van de situatie waarin de bank zich eind 2013 bevond: een acute crisis!

Onttakelde pers

Boom en Bust?

Het ene moment dus de euforie van een wonderbaarlijk geslaagde verhuizing naar een nieuwe locatie en het volgende moment de ontnuchtering van een reeks tegenslagen. Het is verleidelijk om dit te interpreteren als de bekende boom en bust, zoals die zich wel vaker voordoet in deze sector — maar dat is misschien te eenvoudig geredeneerd. De hobbelige voortgang is eerder een gevolg van de manier waarop de bank is opgezet. De Kunst Reserve Bank is immers geen kunstproject waarbij in een beschermde (lees: gesubsidieerde) kunstomgeving met een louter artistiek oogmerk munten worden geslagen, maar een serieus experiment waarbij het juist draait om de onzekerheid of voldoende mensen de intrinsieke kunstwaarde van de munten accepteren. De essentie van het experiment is dat de inkomsten — en daarmee het hele verloop van het project — onvoorspelbaar zijn. Dat maakt het interessant en spannend, maar tegelijk ook heel erg moeilijk.

Feit is dat er nog altijd te weinig munten worden verkocht en de bank geen middelen heeft om professionele hulp in te huren. Zodoende wordt alles nog steeds gerund door vrijwilligers waarvan alleen de eenkoppige directie zich fulltime met de bank bezighoudt. Dat betekent dat alle praktische, technische, logistieke, financiële, publicitaire en organisatorische problemen a l'ímproviste en met minimale middelen moeten worden opgelost.

Bestuur

Deze ad-hoc manier van werken maakt het voor de bestuursleden bijzonder lastig om de coöperatie effectief te besturen. Zonder een duidelijk budget valt er op bestuurlijk niveau immers weinig te organiseren. Iedere dag moet er worden geschipperd met de beperkte mogelijkheden van dat moment en daar valt in de praktijk weinig aan te plannen of sturen. Zo kan het bestuur slechts een stip op de horizon zetten en verder maar hopen dat de directie die stip op één of andere manier zal weten te bereiken. Voor de bestuursleden was dat een hoogst onbevredigende situatie en men heeft daarom besloten de functies per 1 januari 2014 neer te leggen.

Vooralsnog zal Ron Peperkamp als waarnemend bestuursvoorzitter optreden. Aangezien hij als directie ook nog steeds de dagelijkse leiding heeft, is dat vanzelfsprekend een onwenselijke situatie want zo wordt de bank helemaal een eenmansoperatie. De coöperatie is daarom dringend op zoek naar nieuwe bestuursleden. Het zal duidelijk zijn dat die wel moeten kunnen leven met de grote onzekerheden die inherent zijn aan dit complexe experiment...

Met de raad van commissarissen is ondertussen overleg geweest over hoe de bank op een andere manier georganiseerd kan worden. Er wordt nu gewerkt aan een concreet plan waarin de coöperatieve gedachte van de bank sterker tot uiting kan komen door alle mede-eigenaren een actieve rol te geven bij het realiseren van de artistieke- en financiële doelstellingen. Meer hierover in de volgende nieuwsbrief.

Reparaties

Montage nieuwe asOndertussen zijn alle reparaties wel achter de rug. In Bergambacht is in de werkplaats van de Fa. Roest en Morée een compleet nieuwe as gedraaid. Volledig van hardstaal dus het is onwaarschijnlijk dat deze ooit nog krom zal trekken. Kees Roest heeft meteen alle lagers schoongemaakt en opnieuw in het vet gezet.

Na de installatie en het opnieuw afstellen van de as met de vliegwielen was het resultaat meteen merkbaar: de pers draait als een zonnetje en het blok komt nu zelfs iets soepeler naar beneden dan voorheen. Dit is een belangrijke verbetering want i.v.m. de diameter en het harde metaal van de munten (alpaca), hebben wij alle kracht nodig om een scherpe afdruk te maken en hoe sneller de hamer zakt, des te harder de klap.

afvlakken montageblokDe Fa. Nijdeken heeft inmiddels ook het nieuwe bovenstempel gegraveerd. Voor de zekerheid is dit stempel meteen in een zwaardere diameter uitgevoerd: 100 i.p.v. 80 mm.

Omdat tegelijk met het stempel het montageblok was gebroken, is deze ook nieuw gemaakt. Dit blok van gehard staal moest perfect vlak worden geslepen want deze is bedoeld om de 120 ton druk netjes te verdelen. Eén kleine oneffenheid in dit montageblok kan tot fatale drukverschillen leiden (wat vermoedelijk ook de oorzaak van de stempelbreuk is geweest). Bij de gespecialiseerde slijperij Van der Wouw in Hapert is het blok op de honderdste millimeter nauwkeurig vlak geslepen dus hopelijk hoeven wij ook deze voorlopig niet meer te vervangen.

Met de vernieuwde pers en het nieuwe bovenstempel slaan wij munten die mooier en scherper zijn dan ooit. Dit is met name te zien aan de recente munten van Gabriel Lester waarvan de gecompliceerde ontwerpen veel subtiele details bevatten. Deze munten zijn overigens nog steeds te koop.

Display

Display Van AbbemuseumDe tijd dat de bank stil lag, hebben wij besteed aan het bouwen van een display voor in het Van Abbemuseum. Speciaal voor de bank heeft de Braziliaanse designer Thomáz Ribeiro Bondioli een bijzonder fraai meubel ontworpen waarin de verschillende onderdelen van de bank worden getoond: een massieve 2,5 m. hoge kast van zwart hout en metaal met een videoscherm, bakjes voor flyers in meerdere talen, de vier munten van de maand en 52 archiefladen met daarin de munten van alle deelnemende kunstenaars. Een compacte presentatie van het totale project dus.

Het bouwen van deze gecompliceerde kast had nogal wat voeten in de aarde. Aanvankelijk konden wij in de werkplaats van de Design Academie terecht, maar dat bleek toch te veel overlast te geven voor de studenten die daar natuurlijk ook moeten werken.
Uiteindelijk zijn alle onderdelen naar de werkplaats van het Van Abbemuseum vervoerd waar de kast verder is afgebouwd. Het wachten is nu op de laden voor de munten die nog moeten worden uitgefreesd. Dit gebeurt door de Fa. Nijdeken die eerder zo vriendelijk is geweest om voor een schappelijke prijs al het metaal en de belettering uit te frezen.

Tot slot

Bij aanvang van het nieuwe jaar krabbelen wij zo langzaam weer een beetje overeind. Is de crisis hiermee overwonnen? Niet echt. Financieel staat de bank er nog steeds beroerd voor want momenteel worden er nauwelijks munten verkocht. Dit laatste is natuurlijk ook een kwestie van marketing en publiciteit, maar juist daar is nauwelijks tijd voor. Organisatorisch moet er daarom echt iets veranderen want al het werk is gewoon te veel voor één persoon.

Ondertussen blijft alle hulp meer dan welkom: niet alleen nieuwe bestuursleden, maar ook vrijwilligers die af en toe het loket willen bemannen of helpen met de administratie, vertalers voor de Engelse website, technische hulp, mensen die zich serieus met de marketing willen bezighouden, etc.

 



Comité van aanbeveling

Herman WijffelsProf.dr. H.H.F. Wijffels, voormalig voorzitter van de Rabobank, voorzitter van de SER en Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank in Washington. Herman Wijffels is momenteel hoogleraar ‘duurzaamheid en maatschappelijke verandering’ aan de Universiteit Utrecht.

Arnold HeertjeProf.dr. A. Heertje, emiritus hoogleraar staathuishoudkunde aan de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam. Tevens bijzonder hoogleraar in de geschiedenis van de economische wetenschap en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

Rick van der PloegProf.dr. F. van der Ploeg, staatssecretaris voor cultuur en media in het Kabinet-Kok II. Rick van der Ploeg is tegenwoordig hoogleraar economie, University of Oxford en hoogleraar politieke economie, Amsterdam School of Economics, Universiteit van Amsterdam.

Coöperatie Kunst Reserve Bank — Overtoom 256, 1054JA Amsterdam — T. 06 1226 3331 — info@kunstreservebank.nl